jump to navigation

Almanya neresidir? Şubat 6, 2010

Posted by ahmederdem in Ulus İsimleri.
add a comment

Türkiye’nin katılmadığı dünya şampiyonalarında desteklediğimiz, bayrağı siyah, kırmızı ve altın renginden oluşan ülkeye bizim dilimizde Almanya veya Fransızların tabiri ile “Allemagne” adı verilmekte, yani Alemanne’lerin ülkesi.

Alemanne’ler Almanya’yı oluşturan etnik gruplardan sadece bir tanesi. Ancak Ren nehrini geçen Frankların karşılaştığı ilk grup, bu nedenle de zaman içerisinde tüm ülkenin adı olmayı başarmış.

Aynı ülkeye İngilizler “Germany” adını vermekteler, yani Germen’lerin ülkesi. Bu da ayrı bir etnik köken.

Bunun haricinde Almanya’da Saksonyalıyar, Prusyalılar veya Bavyeralılar gibi çok farklı etnik gruplar yaşamakta.

Gelelim işin en komik yanına. Bugün sıfırdan ülke isimlerini belirlemek mümkün olsa, Aleman’ların ülkesi olma hakkını elde edebilecek ilk ülke, herhalde en fazla ve de en yoğun Aleman nüfusuna sahip olan toprak parçası olarak İsviçre olurdu.

İngilizler ile Fransızların verdiği isimleri gördük, ama Almanlar kendileri için hangi tanımı tercih etmekteler? Almanlar kendileri için “Deutsch”, ülkeleri için ise “Deutschland” ifadesini kullanmaktalar. Biraz kurcaladığımızda bunun “halk” anlamına geldiğini görebiliriz, diğer tüm halklar gibi Almanlar da kendilerini halk olarak tanımlamaktalar.

Deutsch aslında Orta Dönem Almancasından kalma bir terim. Ancak bugün hala kullanılıyor, sadece çok farklı bir bağlamda. İngilizcede ve Hollandalıları ifade etmek üzere.

Ne dersiniz, yeterince kafa karıştırıcı değil mi?

Yunanistan veya Elenistan Şubat 3, 2010

Posted by ahmederdem in Ulus İsimleri.
Tags: , ,
add a comment

Türkiye’nin batısında yer alan komşularından birisi de bizim “Yunanistan” adını verdiğimiz ülkedir. Yunanistan esas itibarı ile “İyonyalı’ların ülkesi” anlamına gelmekte. Pekiyi, ama sorulması gereken bir soru, acaba bu ülkede sadece İyon kökenliler mi yaşıyor. Sorunun cevabı kesinlikle olumsuz.

Bu ülke kendisini resmi olarak  “Eliniki Dimokratia” şeklinde ifade etmekte, yani Demokratik Helenistan. Bu da ayrı bir etnik köken.

Ancak işin ilginç tarafı kendisine Elenistan dedirten bu ülke, İngilizlere bunu yasaklamış. İngilizcede bu ülke için kullanılan tanımlama farklı: “Greek“. Neden sorusunun yanıtı çok açık, çünkü bu dilde Hellen sözcüğü “hırsız” anlamında kullanılmakta. Gayet doğal olarak kimse de, adı hırsız anlamına gelen bir ülkenin vatandaşı olarak tanımlamak istemiyor. Bu arada aynı ülkenin üçüncü bir etnik damarı ile karşılaştık.

Bu da yetmiyor. Bizans döneminde bu ülkenin vatandaşlarına Anadolu’ya sonradan gelen Türkler “Rum” adını veriyorlar. Daha sonra bu sözcük, Anadolu halkı ve bu arada Türkler için de kullanılıyor. Bu yüzden de bizim Doğu Anadolu dediğimiz bölge, Osmanlıda “Diyar-ı Rum” olarak geçer ve Arz-ı Rum, yani Erzurum ismi de buradan gelmektedir.

Ancak Fransız İhtilali’nin etkisi ile Yunanistan ulusalcılık ateşine tutulduğunda “Rum” sözcüğünün mülkiyet hakkını geri talep ediyorlar ve Anadolu’da yaşayan Yunan/Grek/Elen kökenli vatandaşların ismi olarak “Rum” lafzı kullanılmaya başlıyor.

Evet, aynı ülke, ama bir anda dört farklı etnik köken, dört farklı ülke ve vatandaş ismi.

Geçenlerde internet ortamında yayılan ve bir sitede oy kullanılmasını isteyen mailde “is Macedonia hellenic?” sorusuna olumsuz yanıt verilmesi isteniyordu. Yukarıdaki bilgilerin ışığında, bu soruya nasıl bir yanıt verilebileceği ayrı bir tartışma konusu olabilir.

Myanmar veya Burma Şubat 3, 2010

Posted by ahmederdem in Ulus İsimleri.
Tags: ,
add a comment

Myanmar, yerel Myanma Naingngandaw isminden türetilmiştir. 12. yüzyıl döneminde bu yerel isim kullanılmaktaydı; ancak bu ismin etimolojisi hala netlik kazanmamıştır.

1989’da Myanmar askeri cunta rejimi ülkeye İnglizlerce konulmuş olan Burma ismini değiştirip Myanmar yapmıştır. Bu isim değişikliği A.B.D., Avustralya, İrlanda ve İngiltere tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Cunta rejimi seçilerek iş başına gelmediği için bu ülkeler yeni ismi tanımamışlardır. Bunun yanında Birleşmiş Milletler 1989’da isim değişikliğini kabul etmiş ve ülkenin ismini “Union of Myanmar” şeklinde tanımıştır. Avrupa Birliği ise alternatif olarak “Burma / Myanmar” ismini kullanmaktadır.

Halk veya Yaratılan Şubat 2, 2010

Posted by ahmederdem in Ulus İsimleri.
1 comment so far

Farklı milletlerin kendi kimliklerini ifade etmek için kullandıkları tabir her zaman ortaktır. Her toplum kendisini genellikle halk olarak tanımlar, yani Allah’ın yarattığı insan topluluğu. Arapçadaki Yaradan anlamındaki Halik ile yaratılan anlamındaki halk aslında aynı kökten gelirler. Mahluk ise yaratılan anlamındadır.

Araplar kendilerini halk olarak tanımlarlar, kendileri gibi olmayanlara ise daha doğru dürüst Arapça öğrenememiş anlamında “acemi” derler. Evet bizim işinde yeterince ustalaşamamış kişileri tanımlamak için kullandığımız acemi ile Arap olmayan birey anlamındaki acem kelimesi aynı kökten gelir.

Pekiyi, ama eskilerin bildiği ve giderek unutmaya başladığımız Acem lafını niçin İranlılar için kullanırız? Sorunun cevabı çok açık, çünkü İranlılar anadil olarak Arapça konuşmayan ilk Müslüman kavimdir.

Kendisi gibi Arapça konuşamayanları acemi gören tutumu aynen Romalılarda görebiliriz. Onlar için de Romalı olmayanlar veya bir başka ifade ile Latince konuşamayanlar sadece ba-ba gibi sesler çıkaran barbarlardır. Bugün dahi İngilizce ve Almancadaki gereksiz konuşma anlamındaki “blabala” bu sözün yansımasıdır.

Almanlar kendilerine “Deutsch” derler, ancak kelimenin arkasını biraz kurcaladığımızda altında halk terimi çıkar. Ermenilerin kendileri için kullandığı “Hayik” de aynı anlamı içerir. Aynı olgu, “İspanyol” sözcüğü için de geçerlidir.

Bu noktada akla gelebilecek en mantıklı soru elbette Türk sözcüğüdür. Evet, bildiniz, “Türk” kelimesinin alt anlamlarından birisi de halk veya kavim. İfadeler farklı da olsa, altta yatan düşünce evrensel.

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.